U bevindt zich hier: Boekrecensie: Het einde van het jodendom
terug naar: Boekbesprekingen
Algemeen:
Contact
disclaimer
Het einde van het jodendom heet het boek van Hajo Meyer dat in 2003 uitkwam. Hajo Meyer is een belangrijk lid van Een Ander Joods Geluid en een zeer kritische tegenstander van de Staat Israël. In zijn boek staan dan ook kritische beschouwingen over Jodendom, holocaust en Israël. De holocaust heeft volgens Meyer de Joden tot een collectieve paranoia gedreven wat leidt tot onderdrukking en vernedering van de Palestijnen. Maar schetst Hajo Meyer hiermee wel een juist beeld?
Gegevenstitel: Het einde van het jodendom (Kritische beschouwingen over jodendom, holocaust en Israël)
auteur: Hajo Meyer
uitgever: Vassallucci
jaar: 2003
ISBN: 90-5000-515-2
Wie is Hajo Meyer?
Hajo Meyer werd in 1924 in Bielefeld (Duitsland) geboren. Als vluchteling kwam hij als kind alleen naar Nederland en werkte er als landarbeider, bankwerker en dwangarbeider in een concentratiekamp. Na de oorlog werd hij natuurkundig onderzoeker, topmanager en vioolbouwer.
In 2001 richtte hij met anderen Een Ander Joods Geluid op. Hij is vaak te zien op televisie en er verschijnen geregeld van zijn hand artikelen over de problematiek die ook in dit boek worden behandeld. Door critici van Israël wordt hij op handen gedragen, maar door de meeste Nederlandse Joden wordt hij geminacht en zelfs verafschuwd vanwege zijn ongezouten kritiek op Israël.
Inhoud van het boek 'Het einde van het jodendom'
Het boek is een bundel met essays die over verschillende onderwerpen gaan. Globaal genomen spelen drie thema's een hoofdrol: holocaust, jodendom en Israël. Hoofdstuk één handelt over het leven van Hajo Meyer zelf, zijn jeugd wel te verstaan. Hoofdstuk twee beschrijft de nachtmerries van de heer Meyer als Duitse Jood inzake de Palestijnse gebieden. Meyer probeert duidelijk te maken dat er overeenkomsten zijn tussen het lijden van de Joden voordat de holocaust plaatsvond, en het lijden van de Palestijnen in de 'bezette' gebieden. Hij denkt dat veel levens vernietigd kunnen worden zonder de aanwezigheid van gaskamers doordat vele jongeren zich niet kunnen ontwikkelen. Hoofdstuk drie is geheel gewijd aan de holocaust. Hoe kon dit gebeuren en welke lessen kunnen Joden hieruit trekken. Volgens Meyer trekken veel Joodse overlevenden van de holocaust en andere Joden de verkeerde conclusie. Hoofdstuk vier behandelt het naoorlogse leven van Hajo Meyer. Het volgende hoofdstuk gaat in op het misbruik van antisemitisme door Israël. Het laatste hoofdstuk gaat voornamelijk over het Reform Judentum dat door Meyer als hoogtepunt van het Jodendom wordt gezien.
Mening Etsel over 'Het einde van het jodendom'
Mijn mening zal ik geven aan de hand van de drie thema's die Hajo Meyer heeft behandeld in zijn boek, namelijk holocaust (lessen van Auschwitz), Jodendom en Israël. Ik heb uit een boek een aantal stukken gehaald die me het meest zijn opgevallen. Als ik op het hele boek zou moeten reageren, dan kan ik net zo goed zelf een boek schrijven zoveel kritiekpunten heb ik op de inhoud ervan.
holocaust (lessen van Auschwitz) - hoofdstuk 3 uit het boek van Meyer
De meeste holocaust overlevenden zijn van mening dat dit de Joden nooit meer mag overkomen (Nooit meer Auschwitz!). Zij zijn huldigen dan ook het standpunt dat alleen een sterke Joodse Staat een nieuwe Jodenvervolging kan voorkomen. De Joodse Staat is er om Joden te verdedigen en niet meer afhankelijk te zijn van de gunsten van de machthebbers in de landen waar Joden wonen. Ze zien het dan ook niet meer dan logisch dat het Israëlisch leger optreedt tegen Palestijns c.q. Arabisch geweld. De Palestijnse weerstand tegen de komst van Joden naar Palestina beschouwen zij als dezelfde soort weerstand die Europeanen hadden tegen de aanwezigheid van Joden in Europa. De Arabische aversie tegen Joden is echt niet zoveel anders dan de Europese aversie.
Hajo Meyer huldigt een ander standpunt. Deze komt erop neer dat Israël c.q. de Joden nooit zo mogen als onze onderdrukkers (de Nazi's). Wanneer Israël de Palestijnen onderdrukt dan gedraagt het zich op dezelfde wijze als de christelijke naties tegenover de Joden hebben gedaan.
Het is heel verleidelijk om Hajo Meyer zo op het eerste gezicht gelijk te geven. Wie de situatie niet zo goed kent en slechts via de media bijna dagelijks geconfronteerd te worden met het Palestijns-Israëlisch geweld, zou kunnen denken dat Israël inderdaad de Palestijnen onderdrukt. Wie niet weet waarom er checkpoints zijn, wie niet weet waarom Gaza afgegrendeld is van de buitenwereld, enzovoorts, komt al snel tot de conclusie dat Israël een wrede onderdrukker is. Misschien niet zo erg als de Nazi's met hun gaskamers, maar toch wel met heel veel overeenkomsten met andere onderdrukkende regimes.
Waar Hajo Meyer in zijn boek echter bijna helemaal aan voorbij gaat is het feit dat de Joden in Europa geen vijanden waren van de landen waar ze woonden. Joden hadden helemaal geen plannen om Europese regeringen omver te werpen en landen in hun bezit te nemen. Er waren geen Joden die met wapens de niet-Joden aanvielen. Ook kregen de Joden geen steun van andere landen om een bepaald land in bezit te nemen. Nee, de Joden werden 'gewoon' de dood in gejaagd omdat ze anders waren ondanks de Verlichting die had plaatsgevonden en die ertoe geleid had dat Joden gelijkwaardige burgers waren.
Hier staan tegenover de Palestijnen die vanaf het begin af aan een gewelddadige strijd hebben gevoerd tegen de Joden. Het enige wat de Joden konden doen was zich zelf te verdedigen. Dit hebben ze ook gedaan. Maar de Palestijnen gingen door met vechten, zelfs toen ze in 1947 de mogelijkheid kregen een eigen staat op te richten. De rest van de geschiedenis is bekend. Dat Israël in 1967 gebied veroverde en zo veel Palestijnse burgers als inwoners kreeg, doet niets af aan het feit dat het conflict al daarvoor bestond. Hajo Meyer geeft in zijn boek dan ook geen enkel onderbouwing dat er vrede zal komen als Israël maar uit de veroverde gebieden weggaat. De terugtrekking van Israël uit Libanon en Gaza heeft dan uiteindelijk ook weer tot oorlog geleid (2006 en 2008/9).
Er is dus een heel groot verschil tussen de Joden ten tijde van de holocaust en de Palestijnen heden ten dage. Joden waren echte slachtoffers. Palestijnen zijn voornamelijk slachtoffers van zichzelf. Aan hun lijden komt een eind zodra ze ophouden Israël te belagen. Ze zullen daarbij niet al hun doelen bereiken, namelijk geheel Palestina in bezit krijgen. Maar dat is niet noodzakelijk voor het stoppen van hun lijden. Het zou ook eerlijk geweest zijn van Hajo Meyer als hij in zijn boek geschreven had dat de economie en welvaart aanvankelijk onder de Palestijnen toenam nadat Israël de gebieden had veroverd. Het is pas slechts gegaan met de Palestijnen toen ze massal gewelddadig werden vanaf de Eerste Intifada. Ook schetst Meyer een verkeerd beeld dat de Palestijnen alleen nu onder een bezetting leven. De Palestijnen hebben altijd een andere overheerser gehad. Nooit zijn de Palestijnen zelfstandig geweest. Dus om nu het lijden van de Palestijnen alleen maar op conto van Israël te schrijven is natuurlijk wel erg kort door de bocht. Waarom liet Meyer niets van zich horen toen Egypte Gaza in bezit had en Jordanië de Westbank? Toen hoorde je Hajo Meyer niet.
Jodendom (het uitverkoren volk) - hoofdstuk 5 uit het boek van Meyer
De orthodox religieuze Joden zien de speciale uitverkiezing door God als opdracht te getuigen van de Ene God. Zij beschouwen zichzelf niet beter dan andere volkeren. De Joden hebben slechts alleen een speciale taak.
Hajo Meyer wil de lezer doen geloven dat het uitverkoren zijn van het Joodse volk een oorzaak is voor antisemitisme. Als de Joden zichzelf niet als uitverkoren zien dan zou het antisemitisme minder sterk zijn geweest. Nu bleven de Joden apart wonen, ook in de Galoet (diaspora). Daar hebben christenen misbruik van gemaakt.
Dit is een bekende denkfout en het is vreemd dat Hajo Meyer deze maakt. Hij zou als Duitse Jood moeten weten dat de Joden in Duitsland (vooral de liberale en atheïstische Joden) zichzelf helemaal niet meer als uitverkoren beschouwden en zich nog Duitser voelden dan de Duitsers zelf. Toch werden zij vervolgd en vermoord. Er is dus geen enkele reden aan te nemen dat wanneer de Joden zichzelf niet meer als uitverkoren beschouwen het antisemitisme zal afnemen.
Daarnaast beweren christenen en moslims ook dat ze uitverkoren zijn. Christenen doen dit op basis van het geloof in Jezus. Alleen wie in Jezus gelooft wordt gered! Moslims denken dat God met de komst van Mohammed van gedachte is veranderd en dat daarom de moslims uitverkoren zijn.
Bij zowel moslims als christenen wordt uitverkoren gezien als 'superieur'. De Joden zien zich niet als 'superieur'. Het 'uitverkoren-zijn' van het Joodse volk houdt slechts een bepaalde taak in. Verder beschouwt het Jodendom alle mensen als gelijk.
De speciale status van 'uitverkoren' is dus helemaal niet de oorzaak van antisemitisme. Het is slechts een excuus dat door antisemieten gebruikt wordt. Ook zonder dat excuus worden Joden gehaat. Als het een oorzaak zou zijn, dan zouden christenen en moslims ook door antisemieten gehaat en vervolgd moeten worden.
Israël (kritiek legitiem) - inleiding uit het boek van Meyer
Hajo Meyer schetst in zijn boek ten onrechte het beeld dat pro-Israël aanhangers geen kritiek kunnen dulden op Israël. Wie in Israël is geweest, weet echter dat daar de meest kritische mensen wonen. In geen enkel ander land wordt zoveel kritiek geuit op de regering als in Israël. Daar is Nederlands niets bij.
Er is echter een groot verschil tussen kritiek hebben op Israël en kritiek die de staat Israël in gevaar kan brengen. Hajo Meyer suggereert in het begin van zijn boek dat zijn kritiek op Israël gelijk gesteld kan worden met kritiek op Amerika vanwege Vietnam of Irak of met kritiek op Nederland vanwege Indonesië. Hier slaat Meyer echter de plank volkomen mis. Wanneer een Nederlander kritiek heeft op het koloniale beleid van Nederland, dan is hierbij het bestaansrecht van Nederland niet in het geding. Hetzelfde geldt voor kritiek op het Amerikaanse beleid inzake Vietnam of Irak. De kritiek die Israël te verduren krijgt gaat voornamelijk om haar bestaansrecht. Terugtrekking uit de veroverde gebieden van 1967 betekent niet louter en alleen terugtrekking van Israël uit de gebieden. Het betekent dat Israël kwetsbaarder wordt. Israël zal niet zo snel militair op de knieën kunnen worden gebracht, maar de levens van haar burgers worden hiermee wel op het spel gezet (zie aanvallen vanuit Gaza en Libanon). Wanneer Amerika zich terugtrekt uit Irak heeft dat geen gevolgen voor de veiligheid van de Amerikaanse burgers. Hetzelfde gold voor de terugtrekking van Nederland uit Indonesië. Dat is dus een groot verschil. Tevens zeggen de Palestijnen nog steeds dat het om de bevrijding van heel Palestina gaat. Niet voor niets willen de Palestijnen dat alle 'vluchtelingen' kunnen terugkeren naar Israël. Dat zou dus het einde betekenen van de Joodse Staat. Nederland kende dergelijke problemen niet met de Indonesiërs en Amerika niet met de Irakezen of Vietnamezen.
De kritiek die Hajo Meyer tegen Israël bezigt resulteert dus in het kwetsbaar maken van de Joodse Staat. Dat is geen faire kritiek. Hij komt met oplossingen waarbij de levens van Joden op het spel gezet worden. Natuurlijk vinden andere Joden dit belachelijk en zijn ze boos op Meyer. Maar het is heus niet zo dat Meyer alles goed moet vinden wat Israël doet. Ook Israël maakt fouten. Wanneer bijvoorbeeld een soldaat doelbewust een ongewapende Palestijn doodschiet, zal deze soldaat gestraft moeten worden. Maar deze onrechtmatige daad moet er niet toe leiden dat Israël zich kwetsbaar moet opstellen en alle veroverde gebieden moet weggeven zonder uitzicht op echte vrede.
Hajo Meyer gaat dus eigenlijk net een paar stappen te ver. Kritiek is inderdaad legitiem, maar het moet wel reëel blijven. Wanneer Israël zichzelf kwetsbaar gaat opstellen omdat het land volgens Meyer anders teveel op het Nazi-regime gaat lijken, is natuurlijk irreëel. Het dient geen enkel belang (behalve die van de Palestijnen die zo het hele land in bezit kunnen nemen).
Op het boek van Hajo Meyer valt nog veel meer kritiek te leveren. Daarvoor heb ik hier geen ruimte. Belangrijk is dat de lezers het boek van Meyer kritisch lezen en niet voor zoete koek slikken.
Meer over EAJG is te lezen in mijn special Website Een Ander Joods Geluid: anti-Israëlische lariekoek.